Жабал ЕРҒАЛИЕВ,  Парламент Сенатының депутаты:

– Жабал Ерғалиұлы, Парламент Се­на­тына депутат болып сайланған азғана әріп­тестеріміздің бірісіз. Яғни, журналист қаламын заң шығарушылық қызметке айыр­бастаған жайыңыз бар. Не түйдіңіз? Қай­сысының салмағы басым екен?
 – Иә, мен қырық жылға жуық баспасөз саласында қызмет етіп келдім. Өткен жылдың қыркүйек айынан бастап осы Парламент Сенатындамын. Заң шығарушылық қызмет те оңай емес. Алайда, байқағаным, журналистің еңбегіне қарағанда оңайлау ма деп қалдым. Қоғамның барлық саласын қамтитын журналист  жұмысы инемен құдық қазғандай, зейнетінен бейнеті мол әрі үнемі қарбалас үстінде жүретін мазасыз кәсіп қой. Осы тұрғыда сенаторлық қызметке журналист саласынан келгеніме қатты қуанамын. Өйткені, газет қызметкері үшін таңсық мәселе жоқ. Ол өзінің күнделікті қызметінде елдің барлық тыныс-тіршілігіне қоян-қолтық араласып, заманның ағысын аңдап, саралап отырады. Содан да болар, мен үшін заң шығарушылық қызметіне араласу еш қиындық тудырған жоқ сияқты. Журналистика арқылы осы қызметке дайындықтан өтіп, ысылып келгендей сезінемін.

 – Ежелгі кәсіп аңсатпай ма, қалам киесі өзіне тартып тұратын болар?
– Әрине. Газет жұмысының өзіндік өзгеше бір әлемі бар ғой. Оның жөні бөлек. Бірақ, мен қаламымыды тас­таған жоқпын. Осында келгеннен бері қайта жазуым біршама қар­қын алып, тіпті, бұрынғыдан да жиілей түсті. Осыған дейін газет жұмы­сы­ның қарбаласынан бұрылуға мұрша болмай көкейде толғанып жүрген, жазсам десем де уақыттың тарлығы мұрша бермеген дүниелеріме кеңірек көңіл бөлуге мүмкіндік туды. Әбден бойға сіңіп, машық болып кеткен әдет қалмайды екен. Күнделікті жұмысымды алдымен «Егемен Қазақстан» газетінен бастап, елімізде шығып жатқан басылымдарды шолып, ондағы сүйекті мақалаларды оқудан бастаймын. Қа­сымдағы әріптестеріме қай газетте не шыққанын айтып отырамын. Олар да менен ести сала қызықты мақала шыққан газетті іздеп жүріп оқитын болды. Осында келгеннен бері өзімді журналистиканың жарнамашысы ретінде сезініп жүрген жайым бар.
– Сонымен қатар, журналистика­ның мұңын мұңдап, жоғын да жоқтап жүрсіз. Өз қаламдастарыңыздың әлеу­меттік мәселесін көтеріп Үкімет бас­шысына депутаттық сауал жолдап та үлгердіңіз...
– Шыны керек, журналистердің жағдайы мәз емес. Жанама түрде бол­са да биліктің төртінші бұтағы саналатын БАҚ өкілдерінің ешкімге қажет емес екенін мен алғаш компартия тарап кеткеннен кейін білдім. Сол тұста, мәселен, коммунистерге, партия органдарында қызмет ат­қарғандарға тиісті өтемақыларын берді де, бізді құралақан қалдырды. Бейнебір «тоқалдан туғандаймыз». Керек кезінде идеология майданына бар күш-қуатымызды пайдаланып алып, кейін хал сұрауға да жарамады. Лимонның шырынын алып қабын лақтыра салатыны секілді жай ғой.
1997 жылы Көкшетау облысы тарап кеткенде де осы жағдай қайталанып, мемлекеттік қызметте жүргендер үш айлық жалақы көлемінде өтемақы алды. «Бізге қайда?» деп едік, «Сендер мемлекеттік қызметкер емессіңдер, бюджет саласына да жатпайсыңдар» деп қолды бір сілтеді. Хош, сонда біз мемлекеттің ісіне барымызды салып тер төгеді екенбіз де, енді беруге кел­генде олар бізді шетқақпайлай сала­ды екен. «Есектің күші адал, еті арам­ның» кері.

Қоғамның жарықшағына айналған Жаңаөзен оқиғасынан кейін де зымырып 40 күн өте шыққан екен. Соңына көп күдік қалдырып, талас-тартыстың тақырыбына айналған Жаңаөзеннің ақиқаты қайсы, алыпқашпа сөзі қайсы, ешкім болжап білер емес. Осындай сәтте құзырлы орындардың пәтуалы сөзі керек-ақ. «Қоғамдық комиссия қандай шешім қабылдар екен?» деп Шөкеев жаққа елең­деп жүргенде құзырлы орындардан прокуратура суырылып шығып, тергеудің алғашқы нәтижелерін жария етті. Мәлімдемені Бас про­курордың өзінің жасауы бұл мәселенің ерекше бақылауда тұрға­нын айғақтайды. Сонымен, көптен күткен мәлімдемеде не айтылды?

Прокуратура органда­ры­ның негізгі міндеті – заң талаптарының орындалуын қадағалау, заңды бұрмалау­шылыққа жол бермеу екендігі белгілі. Бұл тұрғыда Қызылорда қалалық прокуратурасы мақсатты да жүйелі жұмыстар атқарып келеді.

Өмір бар жерде, өлім бар екені заңдылық. Алайда, соңғы уақытта орын алған оқиғалар адам өмірінің ойыншыққа айналып бара жатқанын көрсететіндей. Адамдардың бір-біріне зорлық-зомбылық көр­сетуінде шек болмай тұр. Соңғы кезде, әсіресе, ерлі-зайыптылардың бір-біріне қолсұғушылығы басым болып барады. Аманжоловтардың отбасындағы жағ­дай соған мысал.

«Қызым үйде, қылығы түзде» деген нақыл бар. Жезөкшелікпен айналысып, қаражаттан тарықпай күн көргісі келген бойжеткеннің қылығы осы аталы сөзді еске салатындай. Жеңіл жүрісін қанша жапқанымен, жел сөз жерде жатсын ба? Қызының қыңыр ісінен алғаш хабардар болғанда анасы қатты қапаланған. Алайда, ты­йылу­дан кеткен баласын бәрібір дұрыс жолға сала алмады. Ақыры, амандығын тілеп жүргенде мына жағдайға ұрынғанын қарашы.

Осы мәселе мені ғана емес, ұлтқа, ұрпақ тәрбиесіне жаны ашитын барша қауымды ойландырары хақ. Өйткені, мұғалімнің дәл қазіргі таңдағыдай бұрын-соңды беделі түсіп көрген емес. Олай дейтінім, қай заманда да зиялы жандар, соның ішінде, әсіресе, ұстаздар құрметке ерекше ие болатын. Бұл қасиеттен қалай айрылып қалдық? Енді қалпына келтіре аламыз ба? Осы сұрақтар менің жанымды жегідей жейді.

Апелляциялық алқада Қостанай қаласы аумағын­да үлкен шу көтерген істердің бірі — абайсызда адам өліміне әкеліп соқтырған жол-көлік апатына бас­ты кінәлі тұлға Қайрат Сабанов сот залынан қамау­дан босатылды.