Бұрын хабарлағанымыздай, осы аптада, яғни, 16 мамыр күні  Елордада заңгерлердің алғашқы республикалық съезі болып өтті.  Мың жа­рымға жуық мемлекеттік органдардың, корпоративтік және үкіметтік емес ұйымдардың заңгерлері, жеке практикадағы заңгерлер, сондай-ақ, ғалымдар мен жоғары оқу орындарының өкілдерінің басын қосып, заң мен құқық қорғау саласының өзекті мәселелерін талқылаған мәртебелі жиынның басты олжасы елімізде алғаш рет құрылған Заңгерлер одағы болды. Жиынға қатысушылардың бірқатары айтып өткендей, елімізде құқық, заңнама саласы бойынша бірлестіктер мен ұйымдар аз емес. Алайда, олар бұл қызметтің әртүрлі саласы бойынша жұмыс істейді. Шын мәнінде, барлық заңгерлердің басын біріктіріп, саланың барлық құқық, заңнама мәселелеріне қатысты ортақ түйткілдерін қарастырып, құзырлы мекемелерге жеткізуге мұрындық болатын мұндай ұйым жоқ еді. Сондықтан, жиынға қатысушы делегаттар  жаңа одақтың құрылуын Қазақстанның сот және құқық қорғау қызметіндегі іргелі бетбұрыс, уақыт талабына сай сындарлы қадам деп атап көрсетті. Сонымен қатар, бұл одақтың  жұмысына сәттілік тілей отырып, оның негізгі басымдықтары жөніндегі ойлары мен ұсыныстарын ортаға салды. Тек заңгерлер қауымдастығының ғана емес, тұтас қоғамның өзекті мәселелерін қозғайтын осы пікірлердің кейбірін қысқартып, назарларыңызға ұсынуды жөн көрдік.

Елімізде азаматтың жеке өміріне қатысты деректер тек оның арнайы келісімімен ғана қолданылады. Кім де кім немесе қандай да бір ұйым оларды рұқсатсыз пайдаланса, 50-ден 200 – АЕК-ке дейін әкімшілік айыпппұл тө­лейтін болады. Автоматизация кө­ме­гімен жасалған мұндай әре­кет­тердің өтемі, тіпті, жоғары.

Жоғарғы Соттың ресми өкілі Оксана Петерстің қатысуымен бұқаралық ақпарат құралдарына арналған дәстүрлі кездесу өтті. Бұған дейін хабарлағанымыздай, Мемлекет басшысы Астана қаласын одан әрі дамыту жөнінде селекторлық кеңес өткізгенде Елорданың мәртебесіне нұқсан келтіретін тәртіпсіздік пен салақтықты болдырмау мақсатында әкімшілік шараларды күшейтуді тапсырған болатын.

Алтайбек ӘНУАРБЕКОВ, Шығыс Қазақстан облыстық соты мемлекеттік тілді дамыту жөніндегі комиссиясының төрағасы, апелляциялық сот алқасының судьясы:

– Алтайбек Әнуарбекұлы, Шығыс Қазақстан облысы бойынша сот саласындағы мем­­лекеттік тілдің қазіргі даму деңгейі қандай? Еліміз­дің «Тілдер туралы» заңының талаптары қалай жүзеге асы­рылып жатыр?

Светлана БЫЧКОВА, Парламент Мәжілісінің депутаты:

– Светлана Федоровна, сыбайлас жемқорлық мәселесі бүгінде өткір тұр. Дамыған мем­лекеттердің өзінде қоғамның өзегіне түскен жегіқұрттай жайылып бара жатқан бұл індетті жою оның табиғатын ғылыми түрде зерделеп, анықтауды қажет ететін секілді...

Жәния ТЕМІРХАНҚЫЗЫ, Алматы қаласы Әуезов аудандық сотының судьясы:
Кез келген мемлекет, соның ішінде мұсылман елдері нәзік жанды әйелдерді зорлауға барынша қатал қарайды. Қазақ­станда да абыройды таптап, ар-намысты қорлау ауыр қылмыс, кешірілмес күнә саналынады. Кезінде үркердей тобықтыны уысында ұстаған Құнанбайдың да кінәларын тап басып, ұстайтындай дәлелі болмаса да қайынатасы мен келінінің соңынан ел арасына сумаңдап тараған сыпсың сөз үшін Қодар мен Қамқаға дүйім жұртқа тас аттырып, ажалға байлағанын уақыт шіркін ұмыттырғанымен, тарих төреші өзінің жыл­намасына өшпестей етіп, жазып қалдырып кетті. Одан беріде де талай өзен сарқылып, талай көлдің суы таусылып, ұрпақ ауысты демесеңіз, әйелдің абыройын төккендерге белгіленетін жаза сол темірдей қалпынан айныған емес. Қазіргі қолданыстағы Қыл­мыстық кодекстің 120-бабының бөліктерінде осы санаттағы қылмысты жасағандарға әрекеттің сипатына қарай үш жылдан басталып, он бес жыл мерзімге дейін бас еркінен айыру жазалары белгіленген. Былайша қарасаңыз, тіршіліктің бес күндік жалған екенін түсінген адамға жауқазын ғұмырды қор етіп, өмір жасты өксітетіндей-ақ жаза. Алайда, сабағынан үзілген алма іспетті сағы сынған жанның көкірегін кеу-кеулеп, өмір­бақи көлеңкесіндей соңынан қалмайтын елес сияқты дертінің салмағын өзгенің тар қапаста өткізген он бес жылы жеңілдете қоя ма? Басылым тілшісі мен Алматы қала­сы Әуезов аудандық сотының судьясы Жәния Темірханқызының арасындағы әңгіме барысында осы сауалдарға жауаптар іздестірілді.

 – Жәния Темірханқызы, ауыр қылмыстардың санатына жататын әйел зорлау көбінесе қандай сипатта жасалынады?
– Әйел адамды зорлап, оның ықтиярынсыз жыныстық қатынасқа түсу өзгенің ар-намысын аяқасты етіп қорлау заңнамаларымызда  жеке адамның өміріне қарсы бағытталған ауыр қылмыс санатына жатқызыл­ған.

Өскеменде «Нұр Отан» партиясының лауазымды өкілі Валерий Проскуряковты өлтір­ген қылмыскерлерге қатысты сот үкімі шықты. Жуықта қылмыстық істер жөніндегі маман­дан­ды­рылған сот оны басқа адаммен шатастырып алған киллер Константин Колесник және сыбайласы Анатолий Метелевке қатысты айыптау жазасын оқыды.

Елбасы биылғы Жолдауында мемлекетіміздегі құқықтық саланың серпінді дамуын қамтамасыз ететін құқық қорғау жүйесін жақсартудың бірнеше бағыттарын көрсетті. Оның ішінде сот саласының қызметкерлеріне де ерекше тоқталған. Бүгінгі күні қо­ғам­ға халықаралық стандартқа сай ел мүддесін қорғайтын құқық қорғау жү­йесін енгізудің қажеттілігі жайында атап өтті. Бұл жаңа құқықтық жүйе елі­міздегі барлық құқық қорғау ор­ган­дары жұмысының тиімділігін жаңа деңгейге көтеруге, азаматтардың қыл­мыстық қолсұғушылықтан қор­ға­нуға деген конституциялық құқықтар мен бостандықтарының басымдығын қамтамасыз етуге мүмкіндік беріп, оң әсер етеді.

Көкшетау қалалық сотында қаралған азамат Александр Ворсиннің қылмыстық ісі адамдардың адал мен харамды ұмытуының  айқын көрінісі болды десек, артық айтқандық болмас. Азамат Ворсиннің қылмыстық ісі бұрын-соңды болмаған ерекшелігімен есте қалды. Сонымен, ол не бүлдіріп қойыпты дейсіз ғой?